Edycje obcojęzyczne

Ustawa Rządowa z 3 maja 1791 r. – Edycje obcojęzyczne z okresu jej obowiązywania.

Po francusku

Dr Jerzy Kowecki w Konstytucja 3 Maja. Statut Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji . PWN 1981 s. 57, (V wyd. 2014, s. 71) podaje: „Tłumaczenie francuskie zamieścił wychodzący w Warszawie „Journal Hebdomadaire de la Diète” (w numerach 26-30, od 6 lipca do 3 sierpnia 1791 r.).”

Dwie edycje francuskie z 1791 r.: warszawska [Forme constitutionelle décrétée par acclamation dans la séance du 3. Mai, sanctionnée a l’unanimité, dans la sanctionée suivante du 5. Mai 1791.] Chez P. Duofour (8º, 43 s.). Reprinty z egz BN w Warszawie (niegdyś z Biblioteki Wilanowskiej), sygn. W.1.4665, wydawane przez PWN (1991) i Kancelarię Sejmu (2011), oraz paryska, przedrukowana z warszawskiej: [Forme constitutionelle de la Pologne décrétée par acclamation dans […]] w Desenne, Victor Druk, (8º, 31 s.) W Polonie (cyfrowe): SD XVIII. 2.7472 oraz 2.7436

Nie wiem czy tłumaczenie francuskie w Journal Hebdomadaire jest takie samo jak wydrukowane w książeczkach. Nie wiem, czy są gdzieś zachowane numery żurnalu z tekstem Ustawy Rządowej.  W drugim tomie Bibliografii czasopism warszawskich 1579-1981, wydanym przez Bibliotekę Publiczną m. st. Warszawy (Koszykową) w r. 1996 jest nota: „* 3845. JOURNAL Hebdomadairc de la Diete par M. de V. [Tyg.] 1788 (nr 1 : 9 XI) – 1791 (nr 52 : XII). Wyd. [Jan Potocki]. Red. [Jean Charles Pinabel de Verriere], 18,5 x 13 cm. Red. od 1790 (nr 14?) Józef Mostowski, od nr 41 Le Jay d’Assumuire. Tekst franc. BJ, BN, Ossol.” Gwiazdka przed nr oznacza, iż czasopismo jest niekompletne.

Po angielsku

Jest to bardzo wczesny angielski przekład Ustawy Rządowej. [E.XIV, 376 (tylko edycja dwuczęściowa)]. Estreicher nie notuje tej edycji! ZAWIERA: New Constitution of … (Ustawa Rządowa); Declaration of the States Assemble (Deklaracja Stanów Zgromadzonych); Law concerning Dietines, or primary Assemblies of Poland (Sejmiki); Law concerning Towns and Citizens within the Dominions of the Republic. (Miasta Nasze Królewskie Wolne w Państwach Rzeczypospolitej). [The second edition. London: Printed for J. Debrett. Piccadilly M.DCC.XCI. 110 s. ]. Wydany reprint przez Kancelarię Sejmu w 2011 r. (zmniejszony o 20% w stos. do oryginału) z egz. BN w W-wie, sygn. XVIII.2.3374 wyd.  Na pierwszą edycję, którą wymienia Estreicher nie natrafiłem.

GENTELMAN’S MAGAZINE. SUPLEMENT, FOR THE YEAR 1791. [s. 1169-1242]. Na str. 1193-1197 New Constitution of the Government of Poland, As established by the Revolution, May 3, 1791. Następnie na str.1197- 1206 konstytucja francuska z 4 sierpnia 1791. Tłumaczenie różni się  od pokazanego wyżej wydania  Debrtett’a (co widać już po pierwszym słowie  preambuły). Różnic jest więcej, ale nie są wielkie, mogą pochodzić od tego samego tłumacza. 

Po niemiecku

Glave-Kobielski Karol (1752 – 1831). Geschichte der Polnischen Staats-Veränderung vom 3. May 1791. Nach dem Polnischen Berichte der Warschauer National-Zeitung. Von K.G. [krypt.]. Warschau (Warszawa) [1791]. Gedruckt bey Michael Gröll, Hof-Buchhåndler, 119, [2] s. 16,5 x 10 cm. Rozprawa urodzonego w Szczecinie ekonomisty, awanturnika, publicysty polskiego i pruskiego, wydawcy „Gazette de Varsovie” (Nr 1. 17 IX 1791 – nr 78. 28 IX 1793). Tajny agent austriacki, autor pism antypruskich, antyrosyjskich i antyfrancuskich. Podobno w 1809 r. współorganizator nieudanego porwania cesarza Napoleona. W latach 1813-1823 więziony.

Historia uchwalenia Konstytucji 3 Maja. Na stronach 65-103 znajduje się jej tekst. [Z tej edycji jest reprint Ustawy Rządowej z egz. z BN, sygn. W.1.4473 wydany w r. 2011 przez Kancelarię Sejmu, dołączany do teki z faksymile oryginału (rękopisu z zespołu Archiwum Publicznego Potockich przechowywanego w AGAD-dzie w W-wie). W tekach znajdowały się też reprinty druków Ustawy wydań Grőlla po polsku, niemiecku bądź po francusku P. Dufour albo londyńskiego wydania J. Debretta]

Dość wczesnym, ale już po jej upadku [z 1793 r.], wydaniem Ustawy Rządowej po niemiecku jest tłumaczenie pracy Hugo Kołłątaja, Ignacego i Stanisława Potockich oraz Franciszka Ksawerego Dmochowskiego O ustanowieniu i upadku Konstytucyi Polskiej 3go Maia 1791. – Vom Entstehen und Untergange der Polnischen Konstitution vom 3ten May 1791. Tom drugi tego wydania pokazany był na wystawie w Nieborowie w 2010 r., pochodzi z ich biblioteki. Tekst Ustawy Rządowej jest w t. 1.

na str. 200-231

Share Button